ओम लामिछाने
८, कार्तिक, काठमाडौं ।पत्रकार , लेखक तथा सुशासन महासघका अध्यक्ष ओम लामिछानेले वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको अस्थिरता र पुरानो सोचको जडतालबीच — जेन्जि आन्दोलन नयाँ आशा र पुनर्जागरणको संकेत हो । नेपालमा जेन्जि (Gen Z) आन्दोलन र वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको समीक्षा गर्नाले देशको सामाजिक–राजनीतिक रूपान्तरणका केही गहिरा पक्षहरू बुझ्नुपर्ने विचार व्यक्त गर्नुभएको छ ।
लामिछानेले आफ्नो फेसबुकमार्फत सार्वजनिक गरेको विचारमा
नेपालमा जेन्जि (Gen Z) आन्दोलन र वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको समीक्षा गर्नाले देशको सामाजिक–राजनीतिक रूपान्तरणका केही गहिरा पक्षहरू बुझ्न मद्दत गर्छ।
१. जेन्जि (Gen Z) आन्दोलनको पृष्ठभूमि !
Gen Z भन्नाले सन् १९९७ पछि जन्मिएका नयाँ पुस्तालाई जनाइन्छ — जसले इन्टरनेट, सामाजिक सञ्जाल, र विश्वव्यापी सूचना–सञ्जालको युगमा हुर्किएको पुस्तालाई प्रतिनिधित्व गर्छ। नेपालमा यो पुस्ता करिब २०५० सालपछिका युवाहरू हुन्।
नेपालमा जेन्जि आन्दोलन कुनै एउटा औपचारिक पार्टीगत आन्दोलन नभए पनि, पछिल्ला वर्षहरूमा यस पुस्ताले विभिन्न सामाजिक, राजनीतिक र नैतिक मुद्दाहरूमा स्वतन्त्र आवाज उठाउन थालेको छ।
२. जेन्जि आन्दोलनका प्रमुख विशेषताहरू
सामाजिक सञ्जाल आधारित सक्रियता
– TikTok, X (Twitter), Facebook, र YouTube बाट आन्दोलनको सुरुवात र प्रसार।
– उदाहरण: भ्रष्टाचार विरोधी अभियान, शिक्षा सुधार, नेताहरूको जवाफदेहीताका लागि डिजिटल क्याम्पेन।
दल–विहीन सोच
– पुराना राजनीतिक दलप्रति मोहभंग।
– व्यक्तित्व वा विचारमा आधारित समर्थन, दलको निष्ठा भन्दा बढी “न्याय” र “कर्म” मा जोड।
सांस्कृतिक जागरण
– नेपाली पहिचान, भाषा, र इतिहासप्रति पुनः गर्वको भावना।
– वैश्विक र स्थानीय सोचको सन्तुलन खोज्ने प्रयास।
नयाँ राजनीतिक विकल्पको खोजी
– परम्परागत दलहरू (जस्तै कांग्रेस, एमाले, माओवादी) प्रति असन्तुष्टि।
– स्वतन्त्र उम्मेदवार वा नयाँ दलप्रतिको आकर्षण।
३. वर्तमान राजनीतिक अव्स्था !
राजनीतिक अस्थिरता
– गठबन्धन सरकारहरूको बारम्बार परिवर्तन।
– सत्ता–साझेदारीमा स्वार्थप्रधान राजनीति।
जनताको बढ्दो निराशा
– बेरोजगारी, भ्रष्टाचार, र नेतृत्वको असफलताले आम नागरिकमा असन्तोष।
– युवा विदेशिने दरमा तीव्र वृद्धि।
पुराना दलहरूको कमजोर वैचारिक दिशा
– लोकतन्त्र र समाजवादका नाराहरू केवल भाषणमा सीमित।
– व्यवहारमा पारदर्शिता र उत्तरदायित्वको अभाव।
नयाँ शक्तिको उदय (उदाहरण: स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू)
– स्थानीय चुनावमा स्वतन्त्रहरूको सफलता।
– नागरिक स्तरमा वैकल्पिक नेतृत्वको माग।
४. जेन्जि आन्दोलन र वर्तमान अवस्थाबीचको सम्बन्ध !
जेन्जि आन्दोलन पुराना राजनीतिक संरचनाको चुनौतीका रूपमा उदाएको छ।
यो पुस्ता सञ्चार, प्रविधि र पारदर्शितामा आधारित राजनीति चाहन्छ।
उनीहरू “नेता होइन, नीति” चाहन्छन् — जसले शासन सुधार, शिक्षा, रोजगारी, र समावेशितामा ठोस परिवर्तन ल्याओस्।
५. सम्भावना र चुनौतीहरू !
सम्भावना !
नयाँ पुस्ताबाट सफासुथरी र पारदर्शी राजनीतिक संस्कृति को सुरुवात।
लोकतन्त्रमा नागरिकको प्रत्यक्ष सहभागिता।
प्रविधिमार्फत शासन सुधार।
चुनौती !
आन्दोलनको संगठनात्मक कमजोरी।
भावनात्मक र क्षणिक प्रतिक्रियामा सीमित हुने सम्भावना।
पुराना राजनीतिक संरचनाबाट अवरोध र प्रतिरोध।
नेपालमा जेन्जि आन्दोलनले राजनीतिक चेतना र वैकल्पिक सोचको नयाँ युग सुरु गरेको छ।
तर यो चेतनालाई संरचित नीति, दीर्घकालीन दृष्टि र संस्थागत नेतृत्वमा रूपान्तरण गर्न सके मात्र यो परिवर्तन स्थायी बन्न सक्छ।
वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको अस्थिरता र पुरानो सोचको जडतालबीच — जेन्जि आन्दोलन नयाँ आशा र पुनर्जागरणको संकेत हो।
