पाँचथर । तिहार, अर्थात् यमपञ्चक, नेपाली संस्कृतिमा विशेष महत्त्व राख्ने पर्व हो। यस पर्वमा दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका लगाइदिँदा विभिन्न प्रकारका खानेकुरा र कोसेली दिने चलन छ। आज भाइटिकाको पावन अवसरमा, पौष्टिक र स्वदेशी ‘सुपरफुड’ कटुसको महत्त्वलाई उजागर गर्नु सान्दर्भिक देखिन्छ। प्रायजसो हामी महँगा आयातित ड्राई फ्रुट्सहरू जस्तै काजू, बदाम, किसमिसलाई प्राथमिकता दिन्छौं, तर हाम्रै गाउँघरमा प्रशस्त पाइने कटुसलाई भने बिर्सिरहेका हुन्छौं।
भाइटिकामा दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्दै टीका लगाइदिन्छन्। यस्तो बेलामा पौष्टिक र ऊर्जा दिने कटुस जस्ता खानेकुराहरू दिनुको विशेष महत्त्व हुन्छ। कटुसले दाजुभाइलाई तत्काल ऊर्जा प्रदान गर्नुका साथै लामो समयसम्म स्वस्थ रहन मद्दत गर्छ। यसलाई कोसेलीका रूपमा दिँदा दाजुभाइले पौष्टिक तत्त्व प्राप्त गर्नुका साथै स्वदेशी उत्पादनको प्रवर्द्धनमा पनि सहयोग पुग्छ।
पौष्टिकतामा अतुलनीय कटुस
कटुस, जसलाई अंग्रेजीमा हेजलनट भनिन्छ, पौष्टिकताका हिसाबले कुनै पनि महँगा ड्राई फ्रुट्सभन्दा कम छैन। यसमा प्रशस्त मात्रामा प्रोटिन, भिटामिन ई, क्याल्सियम, म्याग्नेसियम, ओमेगा-३ फ्याटी एसिड र एन्टिअक्सिडेन्टहरू पाइन्छन्। स्वास्थ्य विज्ञहरूले यसलाई दैनिक आहारमा समावेश गर्न सल्लाह दिन्छन् किनकि यसले विभिन्न स्वास्थ्य लाभहरू प्रदान गर्दछ।
कटुस सेवनका मुख्य फाइदाहरू:
हड्डी बलियो बनाउँछ: यसमा पाइने क्याल्सियम र म्याग्नेसियमले हड्डीलाई मजबुत बनाउनुका साथै हाडजोर्नीसम्बन्धी समस्याबाट बचाउँछ। तिहारमा लामो समयसम्म सक्रिय रहने दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीका लागि यो लाभदायक हुन्छ।
मुटु स्वस्थ राख्छ: ओमेगा-३ फ्याटी एसिडले शरीरमा खराब कोलेस्ट्रोलको मात्रा घटाएर मुटुलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।
मस्तिष्क तेजिलो बनाउँछ: भिटामिन बी६ र म्याग्नेसियमले स्मरणशक्ति बढाउन र मस्तिष्कको कार्यक्षमतामा सुधार ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
छाला र कपालको सौन्दर्य: भिटामिन ईले छालालाई चम्किलो र मुलायम बनाउनुका साथै कपाललाई बलियो तथा स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।
मधुमेह नियन्त्रण: रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न यसले सहयोग गर्छ, जसले गर्दा मधुमेहका बिरामीलाई फाइदा पुग्छ।
पाचन प्रणाली सुधार: यसमा प्रशस्त फाइबर पाइने हुँदा कब्जियतबाट राहत दिई पाचन प्रणालीलाई सुचारु राख्छ।
